نهم ذی الحجه، روز عرفه
روز نهم ذیالحجه به روز عرفه مشهور است.
حج گزاران در این روز در صحرای عرفات گرد هم میآیند و ضمن دعا و استغفار، از توفیق در ادای فریضه مهم حج شکرگزاری میکنند؛ در فقه شیعه واجب است حج گزار از ظهر روز عرفه تا مغرب در عرفات وقوف کند؛ یعنی فرد حج گزار باید در صحرای عرفات بماند و از آنجا خارج نشود. این وقوف از ارکان حج است، بدین معنا که چنانچه حجگزار به عرفات نرود و دست کم مقداری هرچند کوتاه در آنجا نماند، حجش باطل خواهد بود.
برای این روز اعمالی به شرح ذیل ذکر شده است:
۱- روزه گرفتن، که پاداش فراوانی دارد.
۲- مستحب است که قبل از غروب آفتاب غسل انجام شود.
۳- خواندن زیارت حضرت سید الشّهداء که برابر هزار حج و هزار عمره و هزار جهاد و بلکه افضل از این است.
۴- پس از نماز عصر، پیش از آنکه مشغول خواندن دعاهای عرفه شوید، در زیر آسمان دو رکعت نماز بجا آورید. مرحوم شیخ کفعمی کیفیت نماز را این گونه آورده است: پس از آن که نماز ظهر و عصر را با رکوع و سجود نیکو، بجا آوردید، دو رکعت نماز بخوانید، در رکعت اوّل بعد از سوره حمد، سوره «توحید» (قل هو اللّه احد) و در رکعت دوم، پس از سوره حمد، سوره «کافرون»، (قُل یا اَیهَا الْکافِرُون) را بخوانید. بعد از آن نیز چهار رکعت نماز بگزارید (هر دو رکعت به یک سلام) و در هر رکعت بعد از سوره حمد، ۵۰ مرتبه سوره توحید را بخوانید. این نماز، همان نماز حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام است.
۵- سپس شیخ کفعمی فرموده است: این تسبیحات را که از حضرت رسول (صلیاللهعلیهوآله) روایت شده است و سید ابن طاووس در اقبال ذکر فرموده بخوان:
سُبْحانَ الَّذِى فِى السَّماءِ عَرْشُهُ سُبْحانَ الَّذِى فِى الْأَرْضِ حُکْمُهُ سُبْحانَ الَّذِى فِى الْقُبُورِ قَضاؤُهُ سُبْحانَ الَّذِى فِى الْبَحْرِ سَبِیلُهُ سُبْحانَ الَّذِى فِى النَّارِ سُلْطانُهُ سُبْحانَ الَّذِى فِى الْجَنَّةِ رَحْمَتُهُ سُبْحانَ الَّذِى فِى الْقِیامَةِ عَدْلُهُ سُبْحانَ الَّذِى رَفَعَ السَّماءَ سُبْحانَ الَّذِى بَسَطَ الْأَرْضَ سُبْحانَ الَّذِى لَامَلْجَأَ وَلَا مَنْجا مِنْهُ إِلّا إِلَیْهِ
۶- سپس صد مرتبه بگویید: سُبْحانَ اللّهِ وَالْحَمْدُ لِلّهِ وَلَا إِلهَ إِلّا اللّهُ وَاللّهُ أَکْبَرُ
۷- بعد سوره توحید را صد مرتبه و آیتالکرسی را صد مرتبه بخوانید و صد مرتبه بر محمّد و آل محمّد صلوات فرستید و ده مرتبه بگویید:
لَاإِلهَ إِلّا اللّهُ وَحْدَهُ لَاشَرِیکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، یُحْیِى وَیُمِیتُ، وَیُمِیتُ وَیُحْیِى، وَهُوَ حَیٌّ لَایَمُوتُ، بِیَدِهِ الْخَیْرُ، وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَىْءٍ قَدِیرٌ
بعد ده مرتبه بگویید: اَسْتَغْفِرُ اللّهَ الَّذِى لَاإِلهَ إِلّا هُوَ الْحَىُّ الْقَیُّومُ وَأَ تُوبُ إِلَیْهِ
ده مرتبه یا اَللّهُ ده مرتبه یا رَحْمنُ ده مرتبه یا رَحیمُ ده مرتبه یا بَدیعَ را بگویید
ده مرتبه یا بَدیعَ السَّمواتِ وَالاْرْضِ یا ذَاالْجَلالِ وَالْاِکْرامِ
ده مرتبه یا حَیُّ یا قَیُّومُ
ده مرتبه یا حَنّانُ یا مَنّانُ
ده مرتبه یا لا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ
ده مرتبه آمین
آنگاه بگویید:
اللّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُکَ یَا مَنْ هُوَ أَقْرَبُ إِلَىَّ مِنْ حَبْلِ الْوَرِیدِ، یَا مَنْ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ، یَا مَنْ هُوَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلى وَبِالْأُفُقِ الْمُبِینِ، یَا مَنْ هُوَ الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى، یَا مَنْ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَىْءٌ وَهُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ، أَسْأَلُکَ أَنْ تُصَلِّىَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ
سُبْحانَ الَّذِى فِى السَّماءِ عَرْشُهُ سُبْحانَ الَّذِى فِى الْأَرْضِ حُکْمُهُ سُبْحانَ الَّذِى فِى الْقُبُورِ قَضاؤُهُ سُبْحانَ الَّذِى فِى الْبَحْرِ سَبِیلُهُ سُبْحانَ الَّذِى فِى النَّارِ سُلْطانُهُ سُبْحانَ الَّذِى فِى الْجَنَّةِ رَحْمَتُهُ سُبْحانَ الَّذِى فِى الْقِیامَةِ عَدْلُهُ سُبْحانَ الَّذِى رَفَعَ السَّماءَ سُبْحانَ الَّذِى بَسَطَ الْأَرْضَ سُبْحانَ الَّذِى لَامَلْجَأَ وَلَا مَنْجا مِنْهُ إِلّا إِلَیْهِ
۶- سپس صد مرتبه بگویید: سُبْحانَ اللّهِ وَالْحَمْدُ لِلّهِ وَلَا إِلهَ إِلّا اللّهُ وَاللّهُ أَکْبَرُ
۷- بعد سوره توحید را صد مرتبه و آیتالکرسی را صد مرتبه بخوانید و صد مرتبه بر محمّد و آل محمّد صلوات فرستید و ده مرتبه بگویید:
لَاإِلهَ إِلّا اللّهُ وَحْدَهُ لَاشَرِیکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، یُحْیِى وَیُمِیتُ، وَیُمِیتُ وَیُحْیِى، وَهُوَ حَیٌّ لَایَمُوتُ، بِیَدِهِ الْخَیْرُ، وَهُوَ عَلَى کُلِّ شَىْءٍ قَدِیرٌ
بعد ده مرتبه بگویید: اَسْتَغْفِرُ اللّهَ الَّذِى لَاإِلهَ إِلّا هُوَ الْحَىُّ الْقَیُّومُ وَأَ تُوبُ إِلَیْهِ
ده مرتبه یا اَللّهُ ده مرتبه یا رَحْمنُ ده مرتبه یا رَحیمُ ده مرتبه یا بَدیعَ را بگویید
ده مرتبه یا بَدیعَ السَّمواتِ وَالاْرْضِ یا ذَاالْجَلالِ وَالْاِکْرامِ
ده مرتبه یا حَیُّ یا قَیُّومُ
ده مرتبه یا حَنّانُ یا مَنّانُ
ده مرتبه یا لا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ
ده مرتبه آمین
آنگاه بگویید:
اللّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُکَ یَا مَنْ هُوَ أَقْرَبُ إِلَىَّ مِنْ حَبْلِ الْوَرِیدِ، یَا مَنْ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ، یَا مَنْ هُوَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلى وَبِالْأُفُقِ الْمُبِینِ، یَا مَنْ هُوَ الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى، یَا مَنْ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَىْءٌ وَهُوَ السَّمِیعُ الْبَصِیرُ، أَسْأَلُکَ أَنْ تُصَلِّىَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ
سپس حاجت خود را بخواهید بعد این صلوات را که از امام صادق (ع) نقل شده است را بخوانید:
اللّهُمَّ یَا أَجْوَدَ مَنْ أَعْطى، وَیَا خَیْرَ مَنْ سُئِلَ، وَیَا أَرْحَمَ مَنِ اسْتُرْحِمَ. اللّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فِى الْأَوَّلِینَ، وَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فِى الْآخِرِینَ، وَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فِى الْمَلَاَ الْأَعْلى، وَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فِى الْمُرْسَلِینَ. اللّهُمَّ أَعْطِ مُحَمَّداً وَآلَهُ الْوَسِیلَةَ وَالْفَضِیلَةَ وَالشَّرَفَ وَالرِّفْعَةَ وَالدَّرَجَةَ الْکَبِیرَةَ. اللّهُمَّ إِنِّى آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَلَمْ أَرَهُ فَلا تَحْرِمْنِى فِى الْقِیامَةِ رُؤْیَتَهُ، وَارْزُقْنِى صُحْبَتَهُ، وَتَوَفَّنِى عَلَى مِلَّتِهِ، وَاسْقِنِى مِنْ حَوْضِهِ مَشْرَباً رَوِیّاً سائِغاً هَنِیئاً لَاأَظْمَأُ بَعْدَهُ أَبَداً، إِنَّکَ عَلَى کُلِّ شَىْءٍ قَدِیرٌ. اللّهُمَّ إِنِّى آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَلَمْ أَرَهُ فَعَرِّفْنِى فِى الْجِنانِ وَجْهَهُ. اللّٰهُمَّ بَلِّغْ مُحَمَّداً صَلَّى اللّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ مِنِّى تَحِیَّةً کَثِیرَةً وَسَلاماً
۸- سپس دعای ام داود را بخوانید.
۹- آنگاه این تسبیح را که ثواب آن بسیار است را بخوانید:
سُبْحانَ اللّهِ قَبْلَ کُلِّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ بَعْدَ کُلِّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ مَعَ کُلِّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ یَبْقى رَبُّنا وَیَفْنى کُلُّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ تَسْبِیحاً یَفْضُلُ تَسْبِیحَ الْمُسَبِّحِینَ فَضْلاً کَثِیراً قَبْلَ کُلِّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ تَسْبِیحاً یَفْضُلُ تَسْبِیحَ الْمُسَبِّحِینَ فَضْلاً کَثِیراً بَعْدَ کُلِّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ تَسْبِیحاً یَفْضُلُ تَسْبِیحَ الْمُسَبِّحِینَ فَضْلاً کَثِیراً مَعَ کُلِّ أَحَدٍ
وَسُبْحانَ اللّهِ تَسْبِیحاً یَفْضُلُ تَسْبِیحَ الْمُسَبِّحِینَ فَضْلاً کَثِیراً لِرَبِّنَا الْباقِى وَیَفْنى کُلُّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ تَسْبِیحاً لَایُحْصى وَلَا یُدْرى وَلَا یُنْسى وَلَا یَبْلى وَلَا یَفْنى وَلَیْسَ لَهُ مُنْتَهى وَسُبْحانَ اللّهِ تَسبِیحاً یَدُومُ بِدَوامِهِ وَیَبْقى بِبَقائِهِ فِى سِنِى الْعالَمِینَ وَشُهُورِ الدُّهُورِ وَأَیَّامِ الدُّنْیا وَساعاتِ اللَّیْلِ وَالنَّهارِ وَسُبْحانَ اللّهِ أَبَدَ الْأَبَدِ وَمَعَ الْأَبَدِ مِمّا لَایُحْصِیهِ الْعَدَدُ، وَلَا یُفْنِیهِ الْأَمَدُ، وَلَا یَقْطَعُهُ الْأَبَدُ، وَ تَبارَکَ اللّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ
بار دیگر همین دعا را بخوانید، ولی بجای سُبْحانَ اللّهِ قَبْلَ کلِّ أَحَد، بگو: وَ الْحَمْدُ لِلّه قَبْلَ کُلِّ اَحَد، و هر جا که کلمه سُبْحانَ اللّه دارد؛ به جای آن اَلْحَمدُ لِلّه بگو و دعا را تا آخر بخوان. برای بار سوم از ابتدا شروع کن، ولی این بار به جای سُبْحانَ اللّهِ، بگو: لا إِلهَ إلاّ اللّه. مثلاً بگو: لا إله إلاّ اللّه قَبْلَ کُلِّ أَحَد... در مرتبه چهارم، دعا را از ابتدا شروع کن و تا آخر بخوان، ولی به جای سبحان اللّه بگو أللّه اکبر. مثلاً میگویی: أللّه أکبر قَبلَ کلِّ أحد...
۱۰- سپس دعای أللّهُمَّ مَنْ تَعَبَّأ وَ تَهَیأَ را بخوانید که در اعمال شب جمعه است.
۱۱- آنگاه با نهایت خشوع و فروتنی، دعای چهل و هفتم «صحیفه سجّادیه» را بخوانید که دعای بسیار گران قدر و ارزشمندی است.
۱۲- در آخر روز عرفه این دعا خوانده شود:
یا رَبِّ اِنَّ ذُنُوبى لا تَضُرُّکَ وَاِنَّ مَغْفِرَتَکَ لى لا تَنْقُصُکَ فَاَعْطِنى ما لا یَنْقُصُکَ، وَاغْفِرْ لِى مَا لَایَضُرُّکَ.
اللّهُمَّ لَاتَحْرِمْنِى خَیْرَ مَا عِنْدَکَ لِشَرِّ مَا عِنْدِى، فَإِنْ أَنْتَ لَمْ تَرْحَمْنِى بِتَعَبِى وَنَصَبِى فَلا تَحْرِمْنِى أَجْرَ الْمُصابِ عَلَى مُصِیبَتِهِ.
اللّهُمَّ یَا أَجْوَدَ مَنْ أَعْطى، وَیَا خَیْرَ مَنْ سُئِلَ، وَیَا أَرْحَمَ مَنِ اسْتُرْحِمَ. اللّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فِى الْأَوَّلِینَ، وَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فِى الْآخِرِینَ، وَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فِى الْمَلَاَ الْأَعْلى، وَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فِى الْمُرْسَلِینَ. اللّهُمَّ أَعْطِ مُحَمَّداً وَآلَهُ الْوَسِیلَةَ وَالْفَضِیلَةَ وَالشَّرَفَ وَالرِّفْعَةَ وَالدَّرَجَةَ الْکَبِیرَةَ. اللّهُمَّ إِنِّى آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَلَمْ أَرَهُ فَلا تَحْرِمْنِى فِى الْقِیامَةِ رُؤْیَتَهُ، وَارْزُقْنِى صُحْبَتَهُ، وَتَوَفَّنِى عَلَى مِلَّتِهِ، وَاسْقِنِى مِنْ حَوْضِهِ مَشْرَباً رَوِیّاً سائِغاً هَنِیئاً لَاأَظْمَأُ بَعْدَهُ أَبَداً، إِنَّکَ عَلَى کُلِّ شَىْءٍ قَدِیرٌ. اللّهُمَّ إِنِّى آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَلَمْ أَرَهُ فَعَرِّفْنِى فِى الْجِنانِ وَجْهَهُ. اللّٰهُمَّ بَلِّغْ مُحَمَّداً صَلَّى اللّهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ مِنِّى تَحِیَّةً کَثِیرَةً وَسَلاماً
۸- سپس دعای ام داود را بخوانید.
۹- آنگاه این تسبیح را که ثواب آن بسیار است را بخوانید:
سُبْحانَ اللّهِ قَبْلَ کُلِّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ بَعْدَ کُلِّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ مَعَ کُلِّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ یَبْقى رَبُّنا وَیَفْنى کُلُّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ تَسْبِیحاً یَفْضُلُ تَسْبِیحَ الْمُسَبِّحِینَ فَضْلاً کَثِیراً قَبْلَ کُلِّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ تَسْبِیحاً یَفْضُلُ تَسْبِیحَ الْمُسَبِّحِینَ فَضْلاً کَثِیراً بَعْدَ کُلِّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ تَسْبِیحاً یَفْضُلُ تَسْبِیحَ الْمُسَبِّحِینَ فَضْلاً کَثِیراً مَعَ کُلِّ أَحَدٍ
وَسُبْحانَ اللّهِ تَسْبِیحاً یَفْضُلُ تَسْبِیحَ الْمُسَبِّحِینَ فَضْلاً کَثِیراً لِرَبِّنَا الْباقِى وَیَفْنى کُلُّ أَحَدٍ وَسُبْحانَ اللّهِ تَسْبِیحاً لَایُحْصى وَلَا یُدْرى وَلَا یُنْسى وَلَا یَبْلى وَلَا یَفْنى وَلَیْسَ لَهُ مُنْتَهى وَسُبْحانَ اللّهِ تَسبِیحاً یَدُومُ بِدَوامِهِ وَیَبْقى بِبَقائِهِ فِى سِنِى الْعالَمِینَ وَشُهُورِ الدُّهُورِ وَأَیَّامِ الدُّنْیا وَساعاتِ اللَّیْلِ وَالنَّهارِ وَسُبْحانَ اللّهِ أَبَدَ الْأَبَدِ وَمَعَ الْأَبَدِ مِمّا لَایُحْصِیهِ الْعَدَدُ، وَلَا یُفْنِیهِ الْأَمَدُ، وَلَا یَقْطَعُهُ الْأَبَدُ، وَ تَبارَکَ اللّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ
بار دیگر همین دعا را بخوانید، ولی بجای سُبْحانَ اللّهِ قَبْلَ کلِّ أَحَد، بگو: وَ الْحَمْدُ لِلّه قَبْلَ کُلِّ اَحَد، و هر جا که کلمه سُبْحانَ اللّه دارد؛ به جای آن اَلْحَمدُ لِلّه بگو و دعا را تا آخر بخوان. برای بار سوم از ابتدا شروع کن، ولی این بار به جای سُبْحانَ اللّهِ، بگو: لا إِلهَ إلاّ اللّه. مثلاً بگو: لا إله إلاّ اللّه قَبْلَ کُلِّ أَحَد... در مرتبه چهارم، دعا را از ابتدا شروع کن و تا آخر بخوان، ولی به جای سبحان اللّه بگو أللّه اکبر. مثلاً میگویی: أللّه أکبر قَبلَ کلِّ أحد...
۱۰- سپس دعای أللّهُمَّ مَنْ تَعَبَّأ وَ تَهَیأَ را بخوانید که در اعمال شب جمعه است.
۱۱- آنگاه با نهایت خشوع و فروتنی، دعای چهل و هفتم «صحیفه سجّادیه» را بخوانید که دعای بسیار گران قدر و ارزشمندی است.
۱۲- در آخر روز عرفه این دعا خوانده شود:
یا رَبِّ اِنَّ ذُنُوبى لا تَضُرُّکَ وَاِنَّ مَغْفِرَتَکَ لى لا تَنْقُصُکَ فَاَعْطِنى ما لا یَنْقُصُکَ، وَاغْفِرْ لِى مَا لَایَضُرُّکَ.
اللّهُمَّ لَاتَحْرِمْنِى خَیْرَ مَا عِنْدَکَ لِشَرِّ مَا عِنْدِى، فَإِنْ أَنْتَ لَمْ تَرْحَمْنِى بِتَعَبِى وَنَصَبِى فَلا تَحْرِمْنِى أَجْرَ الْمُصابِ عَلَى مُصِیبَتِهِ.
